1946'da Bigadiç

1946'da Bigadiç / Bigadiç / Bilgi Peşinde / www.bilgipesinde.com / Bu yazı 1996 yılında yayınlanan Bigadiç dergisinden alınmıştır. 1946 yılında Bigadiç'in durumu ve özelliklerini anlatan bir yazıdır.

1946 yılında Bigadiç

(Eyüp Rıza Güzey'in notu: Bu yazı 1996 yılında yayınlanan Bigadiç dergisinden alınmıştır. Yazının ve derginin çıkarılmasında emeği geçen tüm ilgili ve görevlilere en derin teşekkürlerimle...)

"Bu bölüm Hüseyin ORAK tarafından 1946 yılında hazırlanan Türkiye Kılavuzu isimli kitaptan alınmıştır."

"BİGADİÇ, geniş düzlükleri, yeşil manzarası ve verimli topraklarıyla Balıkesir İlinin güzel ve şirin ilçelerinden biridir. Deniz seviyesinden ortalama 130 metre yükseklikte bulunan kasaba bir tepe eteğinden ovaya doğru uzanan arazi üzerinde kurulmuştur.

Bigadiç, kuzey doğudan Dursunbey, kuzey ve batıdan Balıkesir, güneyden de Sındırgı ilçeleriyle çevrilidir. Kasabanın ortasında Kızıl Fırla, güneyinde Karayokuş, batısında Kocahöyük ve Çekirdekli Dağları, kuzeyinde Doğancı Boğazı ve Avşar Tepesi vardır.

Kurtuluş Savaşı'nda oldukça harap bir halde kurtarılan Bigadiç, çalışkan halkının gayretiyle imar edilmişse de 1942 yılındaki bir yer sarsıntısı buraya, yeniden zarar vermiş ve hatta, halkın bir kısmını civar köylere göç etmeye mecbur etmiştir. Bütün bunlara rağmen bu gün kasaba, her gün biraz daha yeniliğe ve güzelliğe kavuşmaktadır.

BÎGADlÇ'in içindeki sokaklar ekseriyetle Arnavut kaldırımıdır. Kasabanın ortasından geçen Balıkesir-Sındırgı şoşesinden başka, Belediye Caddesi ve Cumhuriyet Meydanı bulunmaktadır.

Evler ekseriyetle bir, kısmen de iki katlıdır. Kanalizasyon tesisatı olan kasabada halen elektrik bulunmadığından petrol kullanılır.
İlçe Merkezi, 38 Km. lik munzatam bir şose ile Balıkesir'e bağlıdır.

Eski Bigadiç, Sezik "Misya" kıtasının önemli askeri geçit noktalarından birini teşkil etmekte idi. Meşhur tarihçi "Istrabon"un yazdığına bakılırsa, Lidya Hükümdarı "Krazos" zamanında burası mevcuttu. Buna göre Bigadiç'in 2600 seneden daha fazla bir tarihi vardır. Bugün İlçe topraklarında ve bilhassa kasabanın etrafında rastlanan Kale, mezarlık, köprü gibi eserler, buranın çok eski bir tarihe sahip olduğunu göstermektedir.

Yine bu eserlerden anlaşıldığına göre burası Frigyalılar, Lidyalılar, Iranlılar, Tornalılar, BizanslIlar, Selçukiler, Karesi Beyleri ve nihayet Osmanlılar devirlerini yaşamış ve bir çok değişikliklere uğramıştır. Bu suretle bir çok milletlere geçit vazifesini gören Bigadiç bilhassa Karesi Beyleri ve Osmanlılar zamanında imar görmüş ve camiler, okullar, hamamlar, imaretler yapılmıştır. Hatta Osmanlılar zamanında yaptırılan ve halen mevcut bir okul binası vardır. Bu binanın üzerindeki kitabede 1285 (1868) tarihi ve "Mektebi Rüştiye" yazısı görülmektedir.

Osmanlı Türkleri zamanında idari bölüm bakımından, muhtelif değişiklikler geçiren Bigadiç bugün Balıkesir İline bağlı yeni bir ilçedir. 1940 sayımına göre Bigadiç ilçesinin 7588'i kadın ve 6712'si erkek olmak üzere 14300 nüfusu vardır. BİGADİÇ toprakları geniş ve verimlidir. Başta pamuk olmak üzere hububat, baklagiller, tütün, afyon, susam, patates gibi çeşitli ürünler yetiştirmektedir.

Civar ilçelere nazaran burada sanayi o kadar ileri değildir. Dokumacılık en eski ve önemli bir sanat koludur. Zamanla bu sanat ihmal edilmiş ise de el'an halk dokumacılıkla çok meşgul olmaktadır.

Tabakhanelerde deri, meşin ve bilhassa renkli sahtiyen ve gön (Eyüp Rıza Güzey açıklaması: Sahtiye de Gön de ayakkabı yapımında kullanılan işlenmiş deri anlamındadır) yapılır. Bigadiç'in kanarya sarısı sahtiyanları pek meşhurdur. "Buradaki suların Kimyevi hassalarının boyalara verdiği parlaklık yüzünden tabakhanelerde imal edilen sahtiyanlar bir özellik taşımaktadır."

Halen ilçede iki un fabrikası, bir çırçır fabrikası ve müteaddit değirmenler mevcuttur. Mehmet Akdeniz'e ait un fabrikasında elektrik tesisatı da vardır. Kasabada Tarım Kredi Kooperatifi ve Yapı Kooperatifi adında iki kooperatif bülunmaktadır. Kasabada, Emiroğlu Oteli ve Kurtuluş Oteli adında iki otel ile Çiftoğlu Han'ı vardır. Oteller gerek temizlikleri ve gerekse istirahati temin bakımlarından halen iyi durumdadır denilemez. Kasabada ayrıca altı cami, birkaç berber dükkanı, birkaç kahve vardır.

İlçe merkezinde bir ilkokul mevcuttur. Ayrıca köylerde müteaddit ilkokullar bulunmaktadır. Kasabada, Hava Kurumu, Kızılay, Çocuk Esirgeme Kurumu gibi hayır teşekküleriyle bir Halk Odası vardır.

İlçenin sağlık durumu iyidir. Az sıtma varsa da alınan tedbirlerle kalmamış gibidir.

BİGADİÇ'te su çok boldur. Hemen her sokakta çeşme vardır. Bu çeşmelerin suları hem temizlikte, hem de içmede kullanılır. En iyi içme suyu kasabaya bir saat mesafede bulunan yayla çeşmesi suyudur. Bu su tenekeler içinde getirilir ve satılır.

İlçe merkezine 15 Km. mesafede Hisar Köyü'nde "Hisar Ilıcası" vardır. Romatizma ve Cilt hastalıklarına iyi geldiği anlaşılan bu ılıcada ziyaretçilerin kalabileceği küçük bir bina mevcuttur. Kasabaya yarım saat mesafedeki Bozok meyva bahçeleriyle Simav Çayı ve köprüsü yanındaki Panayır Yeri halkın en çok rağbet ettiği gezinti ve mesire yerleridir."

Yorum ya da sorularınız için: bilgi@bilgipesinde.com